Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài là gì?

Điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài là gì?

Cập nhật theo Luật Đầu tư 2025 (số 143/2025/QH15) và Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Thông tin cập nhật đến ngày 03/11/2026

Nhà đầu tư nước ngoài có được đầu tư như nhà đầu tư trong nước không?

Về nguyên tắc là có. Khoản 1 Điều 8 Luật Đầu tư 2025 quy định:

Nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như quy định đối với nhà đầu tư trong nước, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

Cách tiếp cận này thường được gọi là “chọn – bỏ” (negative list): ngành nào không nằm trong danh mục hạn chế thì nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận như nhà đầu tư trong nước.

Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường nằm ở đâu?

Theo khoản 2 Điều 8 Luật Đầu tư 2025, Chính phủ công bố Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài, gồm hai nhóm:

• Ngành, nghề chưa được tiếp cận thị trường: nhà đầu tư nước ngoài không được đầu tư dưới mọi hình thức.

• Ngành, nghề tiếp cận thị trường có điều kiện: được đầu tư nhưng phải đáp ứng điều kiện cụ thể.

Danh mục hiện nằm tại Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP (Mục A là ngành chưa được tiếp cận, Mục B là ngành có điều kiện). Nghị định có hiệu lực từ ngày 31/3/2026. Phụ lục I chưa phải nguồn duy nhất. Theo khoản 3 Điều 18 Nghị định 96/2026/NĐ-CP, trường hợp luật, nghị quyết, pháp lệnh, nghị định hoặc điều ước quốc tế về đầu tư đã quy định điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài nhưng chưa được cập nhật tại Danh mục thì áp dụng theo văn bản đó.

Ví dụ: Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP của Chính phủ (ban hành ngày 18/5/2026, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 đến hết ngày 28/02/2027 theo khoản 1 Điều 7, trừ một số nội dung có mốc riêng tại khoản 2 Điều 7) có nội dung dẫn chiếu trực tiếp Mục B Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP. Tại Phụ lục I.8 của Nghị quyết này, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài kinh doanh dịch vụ đại lý tàu biển (số thứ tự 51 Mục B) có tỷ lệ phần vốn góp không vượt quá 49% vốn điều lệ của doanh nghiệp.

Vì vậy, khi đánh giá một dự án, cần đối chiếu Phụ lục I, các văn bản chuyên ngành đang có hiệu lực và điều kiện đăng tải trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư (khoản 1 Điều 18 Nghị định 96/2026/NĐ-CP).

Điều kiện tiếp cận thị trường gồm những loại nào?

Khoản 3 Điều 8 Luật Đầu tư 2025 quy định điều kiện đối với nhà đầu tư nước ngoài có thể gồm:

• Tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ của nhà đầu tư nước ngoài trong tổ chức kinh tế;

• Hình thức đầu tư;

• Phạm vi hoạt động đầu tư;

• Năng lực của nhà đầu tư và đối tác tham gia thực hiện hoạt động đầu tư;

• Điều kiện khác theo luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Mỗi ngành có điều kiện riêng, nên không thể áp một mức chung cho mọi trường hợp.

Khi rà soát một dự án, cần kiểm tra những lớp quy định nào?

Nên kiểm tra theo thứ tự sau:

1. Ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh (Điều 6): áp dụng cho mọi nhà đầu tư. Ví dụ: kinh doanh mại dâm, pháo nổ, dịch vụ đòi nợ, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

2. Ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện (Điều 7 và Phụ lục IV): áp dụng cho cả nhà đầu tư trong nước và nước ngoài, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

3. Danh mục hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài (Điều 8, Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP): chỉ áp dụng riêng cho nhà đầu tư nước ngoài.

4. Điều kiện theo pháp luật chuyên ngành: đất đai, lao động, quốc phòng an ninh và các điều kiện khác.

Điều ước quốc tế có ảnh hưởng không?

Có. Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên là căn cứ xây dựng Danh mục (khoản 2 Điều 8) và là một nguồn của điều kiện tiếp cận (điểm đ khoản 3 Điều 8). Khoản 8 Điều 17 Nghị định 96/2026/NĐ-CP quy định:

Nhà đầu tư nước ngoài thuộc đối tượng điều chỉnh của điều ước quốc tế về đầu tư có quy định về điều kiện tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư đó thuận lợi hơn so với quy định của pháp luật Việt Nam thì được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường theo điều ước đó.

Nếu nhà đầu tư thuộc đối tượng áp dụng của nhiều điều ước có quy định khác nhau, khoản 9 Điều 17 cho phép lựa chọn áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường đối với tất cả các ngành, nghề kinh doanh theo một trong các điều ước đó; khi đã lựa chọn thì thực hiện quyền và nghĩa vụ theo toàn bộ quy định của điều ước đó. Việc áp dụng phụ thuộc vào quốc tịch hoặc nơi thành lập của nhà đầu tư và cam kết cụ thể trong từng điều ước, nên cần xác định trước khi kết luận.

Công ty có vốn nước ngoài và việc góp vốn, mua cổ phần

• Theo Điều 20 Luật Đầu tư 2025, tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài nắm trên 50% vốn điều lệ (hoặc, với công ty hợp danh, có đa số thành viên hợp danh là cá nhân nước ngoài) phải thực hiện thủ tục như nhà đầu tư nước ngoài khi đầu tư, góp vốn, mua cổ phần.

• Theo Điều 21, nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký trước khi góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp trong một số trường hợp. Ví dụ: làm tăng tỷ lệ sở hữu trong ngành có điều kiện, hoặc đưa tỷ lệ sở hữu lên trên 50%.

• Theo khoản 2 Điều 19, nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế trước khi làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhưng vẫn phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường tại Điều 8.

A&D Law Firm có thể hỗ trợ những gì?

A&D Law Firm nhận tư vấn cho nhà đầu tư nước ngoài ở các việc sau:

• Xác định ngành, nghề dự kiến có thuộc Điều 6, Điều 7 hoặc Phụ lục I Nghị định 96/2026/NĐ-CP hay không;

• Đánh giá điều kiện về tỷ lệ sở hữu, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động và đối chiếu điều ước quốc tế liên quan;

• Thực hiện thủ tục đầu tư: đăng ký góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp; cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; và hồ sơ chấp thuận chủ trương đầu tư nếu dự án thuộc diện phải chấp thuận theo Điều 24 Luật Đầu tư 2025.

Quý khách vui lòng liên hệ A&D Law Firm để trao đổi về dự án cụ thể.

Bài viết chỉ cung cấp thông tin pháp lý chung, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể. Mỗi dự án có đặc thù riêng về ngành nghề, cấu trúc sở hữu và đối tác; vui lòng liên hệ luật sư để được tư vấn phù hợp.

Hotline: 0896868989