Đối Với Hợp Đồng Vay Tài Sản Không Có Lãi Mà Khi Đến Hạn Bên Vay Không Trả Nợ Hoặc Trả Không Đầy Đủ :
Nhằm đảm bảo tính công bằng trong mối quan hệ vay tài sản, pháp luật không chỉ giới hạn điều chỉnh trách nhiệm của bên vay khi các bên có thỏa thuận về lãi, mà còn quy định bên vay phải có trách nhiệm ngay cả khi Hợp đồng giữa các bên không quy định điều này. Theo đó, bên vay phải trả tiền lãi trên nợ gốc quá hạn theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 BLDS 2015 trên số tiền chậm trả tại thời điểm trả nợ tương ứng với thời gian chậm trả nợ gốc, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Theo đó, “mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1” được xác định là 20%/năm. Trên cơ sở đó, mức lãi suất được áp dụng trong trường hợp Hợp đồng vay tài sản không có lãi là 50% của mức lãi suất 20%, tương đương 10%/năm (0,83%/tháng). Áp dụng theo công thức sau:
Ví dụ: Ngày 01/01/202 2, ông A vay bà B 50.000.0000 đồng với thời gian vay là 1 năm, Hợp đồng không quy định lãi, các bên không có thỏa thuận tiếp tục gia hạn thời gian vay. Đến hạn bà B không trả nợ, sau quá trình ông A đòi thì ngày 31/3/202 3 bà B trả ông A 50.000.000 đồng. Trường hợp này ông A có quyền yêu cầu bà B trả lãi trên nợ gốc quá hạn, được tính như sau:
- Mức lãi suất được xác định: 0,83%/tháng
- Thời gian chậm trả nợ gốc: 3 tháng
- Tiền lãi trên nợ gốc quá hạn: 50.000.000 đồng x 0,83% x 3 tháng = 1.245.000 đồng.
Đối Với Hợp Đồng Vay Tài Sản Có Lãi Mà Khi Đến Hạn Bên Vay Không Trả Hoặc Trả Không Đầy Đủ:
Trường hợp này tùy vào thời điểm trả nợ, có thể phát sinh 3 loại lãi: Lãi trên nợ gốc trong hạn, lãi trên nợ lãi chưa trả, lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả .
- Thứ nhất, xác định “lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả”:
Lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả là số tiền lãi mà người vay phải trả cho bên cho vay trước hạn đúng theo thỏa thuận trong hợp đồng vay. Điều này có nghĩa là lãi suất được tính và phải được trả theo thời gian và điều kiện mà hợp đồng vay đề ra, việc trả lãi này thường không được coi là nợ quá hạn. Nếu người vay trả đầy đủ số lãi trong hạn thì không có lãi suất nợ quá hạn nào phát sinh.
- Trường hợp các bên có thỏa thuận lãi suất: Lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả theo lãi suất thỏa thuận nhưng không vượt quá mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 của BLDS 2015 (*)tương ứng với thời hạn vay chưa trả lãi trên nợ gốc tại thời điểm xác lập hợp đồng.
- Trường hợp các bên có thỏa thuận về việc trả lãi nhưng không xác định rõ lãi suất và có tranh chấp: lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất giới hạn quy định tại khoản 1 Điều 468 của BLDS 2015 – 10%/năm (0,83%/tháng)tại thời điểm trả nợ.
- Thứ hai, xác định “lãi trên nợ lãi chưa trả”:
Nếu như trước đây tòa án bác bỏ yêu cầu buộc thanh toán lãi trên nợ lãi thì ở thời điểm hiện hành, tòa án đã chấp nhận và đã có các quy định cụ thể tại BLDS 2015. Có thể thấy rằng quy định về lãi trên nợ lãi chưa trả, hay được gọi là "lãi chồng lãi," đó là một điểm mới quan trọng của BLDS 2015 so với các văn bản cũ, nhằm bảo vệ quyền lợi của bên cho vay và hạn chế tình trạng "nợ dai" của bên vay.
Theo đó, trường hợp người vay chậm trả lãi trên nợ gốc trong hạn thì còn phải trả lãi trên nợ lãi theo mức lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của BLDS 2015 (*) tại thời điểm trả nợ tương ứng với thời gian chậm trả tiền lãi trên nợ gốc(0.83%/tháng), trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
- Thứ ba, xác định “lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả”:
Lãi trên nợ gốc quá hạn thường được tính theo một tỷ lệ hoặc một khoản phí cụ thể và nó có thể tăng theo thời gian nếu nợ gốc vẫn không được thanh toán đầy đủ. Điều này nhằm tạo động cơ cho người vay trả nợ đúng hạn và đảm bảo tính thời gian của việc trả lãi theo hợp đồng.
Theo đó, lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả bằng 150% mức lãi suất vay do các bên thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Trường hợp các bên có thỏa thuận thì mức lãi suất trên nợ gốc quá hạn do các bên thỏa thuận không được vượt quá 150% mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 BLDS2015(*). Áp dụng theo công thức sau:
Ví dụ: Ngày 01/01/2022 , ông A cho bà B vay số tiền 150 .000.000 đồng theo Hợp đồng với thời hạn vay 1 năm . Lãi suất vay được các bên thoả thuận là 20 %/năm , không quy định lãi suất nợ quá hạn . Đến hạn ( 01 / 01 /20 23 ) , bà B chỉ trả cho ông A 50 .000.000 đồng tiền gốc và chưa trả bất kỳ khoản tiền lãi vay nào theo hợp đồng đã ký. Sau nhiều lần đốc thúc trả nợ bà B vẫn chây ỳ chưa trả . Ngày 0 1 / 7 /202 3 , ông A nộp đơn khởi kiện bà B, yêu cầu toà án buộc bà B trả tiền nợ gốc 100.000.000 đồng và các khoản lãi tạm tính đến 01/7/2023 . Trong trường hợp này, lãi, lãi suất được tính như sau:
Từ các dữ kiện trên, xác định:
- Số tiền nợ gốc chưa trả : 100.000.000 đồng.
- Lãi suất theo thoả thuận: 20%/năm (lãi suất này không vượt quá mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 (), do đó mức lãi suất này là phù hợp)*
- Thời gian chậm trả tạm tính đến ngày nộp đơn khởi kiện là: 1 năm 6 tháng.
Các khoản lãi suất ông A yêu cầu bà B hoàn trả gồm:
- Lãi trên nợ gốc trong hạn chưa trả (áp dụng theo công thức 1): 150.000.000 đồng x 20% x 1 năm = 30.000.000 đồng
- Lãi trên nợ lãi chưa trả (áp dụng theo công thức 2): 30.000.000 đồng x 10%/năm x 1 năm 6 tháng = 4.500.000 đồng
- Lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả (áp dụng theo công thức 3): 100.000.000 đồng x (150% x 20%) x 1 năm 6 tháng = 45.000.000 đồng
Tổng cộng, bà B có nghĩa vụ trả cho ông A số tiền: 100.000.000 đồng (nợ gốc) và 79.500.000 đồng (nợ lãi).
Trên đây là nội dung tư vấn về lãi, lãi suất của A&D Law Firm đối với Hợp đồng vay tài sản không phải là Hợp đồng tín dụng. Hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn chi tiết.
[Nội dung chỉ có giá trị tham khảo, người đọc không sử dụng để làm tài liệu/căn cứ dẫn chiếu trong tố tụng]