Điều 5: Thử việc — Đúng thời hạn, đúng mức lương
Thử việc là giai đoạn nhiều doanh nghiệp lợi dụng để trả lương thấp hoặc kéo dài thời gian không đóng bảo hiểm. Pháp luật quy định rất rõ tại Điều 25, Bộ luật Lao động 2019 .
Thời gian thử việc tối đa:
- 180 ngày: Người quản lý doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý và sử dụng vốn nhà nước
- 60 ngày: Công việc yêu cầu trình độ từ cao đẳng trở lên
- 30 ngày: Trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ
- 6 ngày làm việc: Các công việc khác
Về lương thử việc ( Điều 26 ): Không được thấp hơn 85% mức lương chính thức của công việc đó. Trả thấp hơn là vi phạm pháp luật.
Lưu ý thêm: Chỉ được thử việc một lần với một công việc ( Điều 24, Khoản 3 ). Không áp dụng thử việc với hợp đồng dưới 01 tháng. Trong thời gian thử việc, cả hai bên đều có quyền hủy thỏa thuận mà không cần báo trước.
Điều 6: Quyền đơn phương chấm dứt — Có điều kiện, không phải muốn là được
Đây là nguồn gốc của phần lớn tranh chấp lao động nghiêm trọng. Nhiều doanh nghiệp tưởng rằng có thể sa thải nhân viên bất cứ lúc nào — thực tế hoàn toàn ngược lại.
Theo Điều 36, Khoản 1, Bộ luật Lao động 2019 , NSDLĐ chỉ được đơn phương chấm dứt hợp đồng trong các trường hợp sau:
- NLĐ thường xuyên không hoàn thành công việc theo tiêu chí đánh giá trong quy chế nội bộ
- NLĐ bị ốm đau, tai nạn đã điều trị 12 tháng liên tục (hợp đồng không xác định thời hạn) hoặc 6 tháng (hợp đồng xác định thời hạn)
- Do thiên tai, dịch bệnh, thu hẹp sản xuất theo yêu cầu nhà nước mà không thể khắc phục
- NLĐ không có mặt sau thời hạn tạm hoãn hợp đồng
- NLĐ tự ý bỏ việc từ 5 ngày làm việc liên tục trở lên mà không có lý do chính đáng
- NLĐ đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định
Thời hạn báo trước bắt buộc ( Điều 36, Khoản 2 ): Tối thiểu 45 ngày với hợp đồng không xác định thời hạn; 30 ngày với hợp đồng xác định thời hạn từ 12 tháng trở lên; 3 ngày làm việc với hợp đồng dưới 12 tháng.
Các trường hợp KHÔNG được sa thải: NLĐ đang nghỉ ốm, nghỉ thai sản, nghỉ phép năm, hoặc đang tham gia đình công hợp pháp.
Điều 7: Chấm dứt hợp đồng trái pháp luật — Hậu quả rất nặng
Nếu NSDLĐ đơn phương chấm dứt hợp đồng không đúng quy định , theo Điều 41, Bộ luật Lao động 2019 phải chịu toàn bộ các nghĩa vụ:
- Nhận lại người lao động trở lại làm việc theo hợp đồng cũ
- Trả đủ lương + BHXH + BHYT + BHTN trong toàn bộ thời gian NLĐ không được làm việc
- Trả thêm ít nhất 2 tháng lương theo hợp đồng
- Nếu NLĐ không muốn quay lại: còn phải trả thêm trợ cấp thôi việc theo Điều 46
- Nếu NSDLĐ không muốn nhận lại và NLĐ đồng ý: phải trả thêm khoản bồi thường thỏa thuận ngoài các khoản trên
Ví dụ thực tế: Nhân viên lương 20 triệu/tháng bị sa thải trái pháp luật, không được làm việc 6 tháng → NSDLĐ phải trả: 6 × 20tr (lương trong thời gian nghỉ) + 2 × 20tr (tiền phạt tối thiểu) + BHXH 6 tháng (~3,7tr/tháng) + trợ cấp thôi việc = hơn 190 triệu đồng , chưa tính chi phí tòa án và uy tín doanh nghiệp.
Checklist: 7 điểm kiểm tra hợp đồng lao động của doanh nghiệp
- ☑ Ký hợp đồng trước khi nhân viên bắt đầu làm việc (Điều 13)
- ☑ Hợp đồng bằng văn bản , 2 bản, mỗi bên giữ 1 bản (Điều 14)
- ☑ Chỉ dùng 1 trong 2 loại: không xác định thời hạn HOẶC xác định thời hạn ≤36 tháng (Điều 20)
- ☑ Đủ 10 nội dung bắt buộc , đặc biệt ghi rõ mức lương cụ thể (Điều 21)
- ☑ Thử việc đúng thời hạn và lương ≥ 85% lương chính thức (Điều 25–26)
- ☑ Có quy chế đánh giá hoàn thành công việc để làm cơ sở pháp lý (Điều 36)
- ☑ Báo trước đúng thời hạn 3–45 ngày khi chấm dứt hợp đồng (Điều 36)
📖 Xem toàn văn pháp luật: Bộ luật Lao động 2019 (45/2019/QH14) — Cơ sở dữ liệu pháp luật Việt Nam với hơn 300.000 văn bản pháp lý, hỗ trợ tư vấn bằng trí tuệ nhân tạo
Cần tư vấn hợp đồng lao động?
Nếu doanh nghiệp bạn đang cần:
- Soạn thảo hoặc rà soát mẫu hợp đồng lao động theo đúng Bộ luật 2019
- Xử lý tranh chấp lao động đang xảy ra
- Xây dựng quy chế đánh giá nhân viên (để có cơ sở pháp lý khi sa thải)
- Tư vấn về thủ tục chấm dứt hợp đồng đúng pháp luật
A&D Law Firm cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý lao động chuyên nghiệp cho doanh nghiệp.
📞 Liên hệ tư vấn miễn phí: 0896 868 989 🌐 Website: andlaw.vn/lien-he/
Bài viết được soạn thảo bởi đội ngũ luật sư A&D Law Firm, dựa trực tiếp trên Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14) có hiệu lực từ 01/01/2021. Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cụ thể cho từng trường hợp.